Για τις ανάγκες του 14ου τεύχους ξεναγούμαστε στο Χατζηπατέρειο Ίδρυμα.
Συνέντευξη στην κοινωνική λειτουργό και εικαστική θεραπεύτρια Νικολέττα Τάσσου.
Το 14Ο Τεύχος των Τετραδίων εικαστικής ψυχοθεραπείας του πολυδύναμου Κέντρου Τέχνης και Ψυχοθεραπείας μας ταξιδεύει σε χώρους που λαμβάνει χώρα η Εικαστική Θεραπεία. Πιο συγκεκριμένα, μας φιλοξενεί το Χατζηπατέρειο Ίδρυμα.
Εκεί μας περιμένει η Κοινωνική Λειτουργός Λουκία Τερτίπη και η Ψυχολόγος του Κέντρου, Παναγιώτα Καραμπέτσου με σκοπό να μας ενημερώσουν σχετικά με το έργο του.
Λίγα λόγια για το Χατζηπατέρειο Κ.Α.Σ.Π.:
Το Κέντρο Αποκατάστασης & Στήριξης Παιδιού (Κ.Α.Σ.Π) ιδρύθηκε το 1973 από το Ίδρυμα Κοινωνικής Εργασίας, έναν κοινωφελή, μη κερδοσκοπικό οργανισμό (Ν.Π.Ι.Δ). Το ίδρυμα έχει γίνει γνωστό για την εφαρμογή και την ανάπτυξη πολλών προτύπων υπηρεσιών και προγραμμάτων αντιμετώπισης των δυσκολιών ευάλωτων πληθυσμιακών ομάδων. Το 1985, χάρη στη δωρεά της οικογένειας Ι. Κ. Χατζηπατέρα, το Κέντρο απέκτησε νέες σύγχρονες κτιριακές εγκαταστάσεις. Σκοπός του Χατζηπατέρειου Κέντρου είναι η δημιουργία εξειδικευμένων θεραπευτικών αποκαταστασιακών παρεμβάσεων για παιδιά στην Ελλάδα με εγκεφαλική παράλυση και συνοδά προβλήματα.
Οι υπηρεσίες του Χατζηπατέρειου έχουν ως αφετηρία τους τη πρώιμη παρέμβαση με ομαδικό πρόγραμμα αποκατάστασης στο Κέντρο Διημέρευσης και Ημερήσιας Φροντίδας (Κ.Δ.Η.Φ.). Παράλληλα λειτουργεί και Πρόγραμμα Εξωτερικών Θεραπειών, όπου γίνονται θεραπείες λογοθεραπείας, εργοθεραπείας, φυσικοθεραπείας, ειδικής διαπαιδαγώγησης και ψυχολογικής υποστήριξης.
Το Χατζηπατέρειο είναι Κοινωφελές Ίδρυμα, καταχωρημένο στο Εθνικό Μητρώο Φορέων Κοινωνικής Φροντίδας, πιστοποιημένο ως φορέας παροχής Πρωτοβάθμιας, Δευτεροβάθμιας και Τριτοβάθμιας φροντίδας. Είναι Ιδρυτικό μέλος της ‘Ένωσης “Μαζί για το Παιδί”, ιδρυτικό μέλος του Δικτύου Παρόχων Υπηρεσιών για Άτομα με Αναπηρία και μέλος του Δικτύου για την Καταπολέμηση της Φτώχειας και του Δικτύου για την Πρόληψη της Κακοποίησης & Παραμέλησης Παιδιών. Επίσης, λειτουργεί Τράπεζα Τροφίμων και δανειστική Τράπεζα Βοηθημάτων Αποκατάστασης για άτομα με αναπηρία.
Ν.Τ Τι περιλαμβάνει και σε ποιον απευθύνεται το πρόγραμμα του Κέντρου; Ποιο το ωράριο λειτουργίας του;
Χ.} Στο Χατζηπατέρειο-ΚΑΣΠ λειτουργούν καθημερινά: το Ημερήσιο Πρόγραμμα και το Πρόγραμμα Εξωτερικών Θεραπειών. Το επίκεντρο του Ημερήσιου Προγράμματος είναι το Παιδαγωγικό Τμήμα, απευθύνεται σε παιδιά 2,5 έως 14 ετών και το ωράριο λειτουργίας είναι 07:00 με 15:00 συμπεριλαμβανομένου του χρόνου μεταφοράς με σχολικά λεωφορεία από και προς το Κέντρο. Αυτή τη στιγμή στο Ημερήσιο Πρόγραμμα λειτουργούν τέσσερα Τμήματα, αποτελούμενα από 8 παιδιά το καθένα. Η κατανομή των παιδιών στα τμήματα γίνεται με βάση το νοητικό τους δυναμικό και τη λειτουργικότητα τους και λιγότερο ως προς τη ηλικία τους. Όσον αφορά το Πρόγραμμα Εξωτερικών Θεραπειών το επίκεντρο είναι οι εγκεκριμένες ειδικές θεραπείες και απευθύνεται κατα προτεραιότητα σε βρέφη και μικρά παιδιά ηλικίας μέχρι 3 ετών, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις και μεγαλύτερα παιδιά μέχρι 14 ετών.
Ν.Τ Ποιος είναι ο κύριος στόχος σας για τα ωφελούμενα παιδιά:
Χ.} Το πρόγραμμα αποκατάστασης έχει σκοπό μία ολιστική αντιμετώπιση των αναγκών των μαθητών μας με επίκεντρο την ανάπτυξη των δεξιοτήτων τους για τη βέλτιστη δυνατή ένταξη τους στο οικογενειακό, εκπαιδευτικό και κοινωνικό περιβάλλον. Παράλληλα, επίκεντρο της παρέμβασης αποτελεί η υποστήριξη της οικογένειας και η συμμετοχή της στο πρόγραμμα αποκατάστασης του παιδιού από τη βρεφική ηλικία με έμφαση στην πρώιμη παρέμβαση.
Ν.Τ Τα παιδιά τι κάνουν όταν ολοκληρώσουν το πρόγραμμα παρέμβασης τους εδώ;
Χ.} Οι μαθητές εντάσσονται σε κάποια βαθμίδα εκπαίδευσης. Αυτή μπορεί να είναι το γενικό σχολείο ή το ειδικό σχολείο. Κατά τη διάρκεια της χρονιάς η διεπιστημονική ομάδα συναποφασίζει και έπειτα ενημερώνει την οικογένεια για την πρόταση της.
Ν.Τ Θα μας δώσετε εκτενέστερες πληροφορίες για το πρωινό σας πρόγραμμα;
Χ.} Το ομαδικό πρόγραμμα ειδικής διαπαιδαγώγησης υλοποιείται μέσα στην αίθουσα με την υποστήριξη των ειδικών παιδαγωγών και των βοηθών τους. Επίσης, συμπεριλαμβάνει λογοθεραπευτική, εργοθεραπευτική, φυσικοθεραπευτική παρέμβαση και συνοδευτικές υπηρεσίες κοινωνικής και ψυχολογικής υποστήριξης. Σε κάποιες δραστηριότητες απαιτείται εξατομικευμένη παρέμβαση “ένας προς έναν” όπου εφαρμόζεται πλάνο για κάθε παιδί και συνεργαζόμαστε βάσει αυτού με όλες οι ειδικότητες. Βάσει των στόχων που έχουν τεθεί για κάθε παιδί χρησιμοποιούνται και κατάλληλες δραστηριότητες π.χ παραμύθια, χειροτεχνίες, ζωγραφική. Γενικότερα, έχουμε παρατηρήσει ότι στα παιδιά εδώ αρέσουν αισθητηριακά υλικά όπως αφρός, πλαστελίνη και προσπαθούμε να ενισχύουμε αντίστοιχες δραστηριότητες.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εκπαίδευση της ατομικής υγιεινής των παιδιών καθώς αυτό απαιτεί αρκετό χρόνο τις περισσότερες φορές. Επιπλέον, υπάρχει το πρόγραμμα εκπαίδευσης σίτισης και δυσφαγίας, όπου τα παιδιά εξοικειώνονται με τις τροφές ενώ παράλληλα μαθαίνουν να τρώνε μόνα τους. Έμφαση δίνεται και στην αυτονομία στον τομέα της ένδυσης.
Έχουμε ένα ακόμη πρόγραμμα που αρέσει πολύ στα παιδιά και ονομάζεται ΔΚΖ, δηλαδή δεξιότητες καθημερινής ζωής. Εδώ τα παιδιά τα εκπαιδεύουμε με στόχο να κατακτήσουν δεξιότητες, μέσω της προσομοίωσης δραστηριοτήτων της καθημερινότητας. Στον Ξενώνα μας λειτουργεί το πρόγραμμα ΔΚΖ, στην κουζίνα μαγειρεύουμε, φτιάχνουμε κουλουράκια μαθαίνοντας στα παιδιά να χρησιμοποιούν τα χεράκια τους και να έρχονται σε επαφή με διάφορα υλικά.
Ν.Α. Οι οικογένειες των παιδιών λοιπόν, πως μπορούν να βοηθηθούν μέσα από το κέντρα σας;
Χ.} Έχουμε εξειδικευμένο ψυχολόγο και κοινωνικό λειτουργό που παρέχουν συμβουλευτική οικογένειας. Αρκετές φορές πάμε εμείς στο χώρο του παιδιού - γίνονται κατ’ οίκον επισκέψεις του επιστημονικού προσωπικού με στόχο τη διευθέτηση του χώρου καθημερινής διαβίωσης των παιδιών.
Στηρίζουμε τις οικογένειες δίνοντας τους κάθε εβδομάδα τρόφιμα και είδη καθημερινής ανάγκης. Βασίζονται αρκετοί σε εμάς. Κάτι ιδιαίτερα βοηθητικό είναι η τράπεζα δανεισμού Βοηθημάτων Αποκατάστασης. Συχνά οι γονείς δανείζονται αμαξίδια ή ό,τι άλλο χρειάζονται για τα παιδιά τους δωρεάν για μικρό ή μεγαλύτερο διάστημα (έως 12 μήνες) μετά από αξιολόγηση των αναγκών τους και με δυνατότητα περαιτέρω ανανέωσης του δανεισμού.
Ν.Τ. Έχετε όμως και άλλα προγράμματα… σωστά;
Χ.} Διαθέτουμε αίθουσα Snoezelen στη οποία παρέχεται ένα πολυαισθητηριακό περιβάλλον ψυχαγωγίας, εκπαίδευσης και θεραπείας όπου εφαρμόζεται το Πρόγραμμα της Αισθητηριακής ολοκλήρωσης από εξειδικευμένο προσωπικό.
Από το 2003, υπάρχει το πρόγραμμα ΤΗΛΕ-ΚΑΣΠ, είναι εξ΄αποστάσεως θεραπευτική, ιατρική, παιδαγωγική στήριξη παιδιών και συμβουλευτική γονέων που διαβιούν σε απομακρυσμένες περιοχές της χώρας και που δεν έχουν δυνατότητα πρόσβασης σε τέτοιες υπηρεσίες.
Επίσης, διαθέτουμε από το 2010 μια εξειδικευμένη τεχνολογία, που λειτουργεί από ειδικά εκπαιδευμένο προσωπικό, την Ανάλυση Βάδισης. Το Εργαστήριο Ανάλυσης Βάδισης καταγράφει τη κίνηση του σώματος, τη μυϊκή σύσπαση, λεπτομέρειες που το μάτι αδυνατεί να ξεχωρίσει, συλλέγοντας και αναλύοντας χρήσιμες πληροφορίες για την αποκατάσταση.
Ν.Τ Θα μας μιλήσετε για τις ειδικότητες που υπάρχουν στην διάθεση των παιδιών;
Χ.} Ειδική παιδαγωγός, βοηθός παιδαγωγού, φυσικοθεραπευτής, λογοθεραπευτής, εργοθεραπευτής, ψυχολόγος, κοινωνική λειτουργός, παιδοψυχίατρος, παιδονευρολόγος, νοσηλευτής, μας επισκέπτεται τακτικά οδοντίατρος αλλά και διατροφολόγος και οι δύο εθελοντές του Κέντρου.
Ν.Τ Πώς είναι να εργάζεσαι με αυτή την πληθυσμιακή ομάδα και ποιες θα λέγατε πως είναι οι δυσκολίες;
Χ.} Είναι υπέροχο!
Η δυσκολία είναι συνήθως στην αρχή, κυρίως την πρώτη φορά που έρχεται κάποιος σε έναν τέτοιο χώρο. Τα παιδιά αυτά σε κερδίζουν έχουν πλούσιο συναισθηματικό κόσμο και δημιουργούνται όμορφες σχέσεις. Το προσωπικό έχει εμπειρία και έχει καταφέρει να υπάρχει ένα καλό κλίμα και μια δυνατή ομάδα που βοηθάει ο ένας τον άλλο.
Συνεργαζόμαστε όλοι καλά!
Ολοκληρώνοντας την συνομιλία μου με τις κυρίες Λουκία Τερτίπη και Παναγιώτα Καραμπέτσου, συζήτησα με τον Υπεύθυνο του Κέντρου κ. Γιώργο Γκόγκο, εκείνος μας εκμυστηρεύθηκε μια ανάμνηση από την δουλειά μιας Eικαστικής Θεραπεύτριας εκεί.
Παρακολουθούσα μια παρουσίαση της συναδέλφου, για την ακρίβεια την πορεία ενός παιδιού στο τέλος της χρονιάς. Είδα πράγματα για το παιδί που δεν είχα δει πιο πριν!
Πιο πριν υπέθετα πράγματα για την εικαστική διαδικασία, τότε μόνο κατάλαβα πόσο βαθύ εσωτερικά είναι αυτό που κάνετε. Αναδύθηκαν στην εικόνα του παιδιού συναισθήματα, είδαμε πράγματα για τον ψυχισμό του, μια εναλλακτική επικοινωνία, βλέπουμε πράγματα για τη προσωπικότητα του.
Σας ευχαριστούμε θερμά για την ξενάγηση, το άνοιγμα του χώρους σας, για τον χρόνο και τη ζεστασιά σας! Ελπίζουμε να συνεχίσετε με τόση όρεξη και αγάπη το έργο σας!
*Η Νικολέττα Τάσσου είναι Κοινωνική Λειτουργός, Εικαστική Θεραπεύτρια Παιδιού και Εφήβου.