Της Νιζέττας Αναγνωστοπούλου, ΜΑ, ΑrΤ.psy, ECP.h, Ψυχολόγου, Εικαστικής Ψυχοθεραπεύτριας, Προέδρου ΚΤΨ
Πρόσφατα έπεσε στην αντίληψη μου το βιβλίο του Θανάση Δρίτσα Πανδημιολόγιον: Homo Novus Epidemicus.,και ένιωσα μια φρεσκάδα να αναδύεται από τη γραφή του γιατρού.
Κάποιες σκέψεις που με απασχολούσαν τώρα τελευταία και έχουν σχέση με την ιστορία των επαναλαμβανόμενων πανδημιών, που εμφανίζονται κάθε 100 χρόνια στην ιστορία της ανθρωπότητας, ήταν το έναυσμα. Το 2019 (τον 21ο αιώνα) παρουσιάστηκε η δική του πανδημία, ο covid 2019…
Τι είδους πανδημία έχουμε αυτή τη στιγμή που εκτός από το σωματικό επίπεδο έχει επηρεάσει και το ψυχικό πεδίο σε τόσο έντονη και άγρια μορφή;
Ο Θανάσης Δρίτσας στο βιβλίο του μιλάει για τον <ΜΕΤΑ άνθρωπο>, Homo Novus Epidemicus.
Τι είναι αυτός ο ΜΕΤΑ-άνθρωπος;
ΜΕΤΑ: από τι;
ΜΕΤΑ: από την εποχή του 20ου αιώνα, τότε που ο άνθρωπος ήταν άνθρωπος της γραφής; ενώ τώρα είναι του διαδικτύου;
ΜΕΤΑ: κατά το μεταλλικός;
ΜΕΤΑ: δηλαδή όπως τα ρομπότ;
Αν παρακολουθήσει κάνεις τις ζωγραφιές των ανθρώπων αυτά τα 2-3 τελευταία χρόνια,την εποχή του covid 19, θα δει ότι τα σχέδια είναι απ-ανθρωποποιημένα, απομειωμένα , παιδικόμορφα αλλά όχι πραγματικά παιδικά.
Ας προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε, και να κατανοήσουμε, τα χαρακτηριστικά αυτού του ανθρώπου που ο Θ. Δρίτσας ονομάζει ΜΕΤΑ άνθρωπο.
Έχουν όντως κάτι το μηχανικό και το ερώτημα του Δρίτσα είναι: Θα διατηρήσει τα χαρακτηριστικά της ανθρώπινης φύσης όπως τα ξέρουμε ως σήμερα, ή θα αποτελέσει ένα είδος καινοφανούς όντος;
Θα αποτελέσει η πανδημία covid 19 ένα ορόσημο στην αλλαγή πορείας του είδους μας στον πλανήτη;
Κανείς δεν γνωρίζει. Όπως και εάν η βίαιη αυτή αλλαγή θα αποβεί τελικά αρνητική ή θετική για το συνολικό καλό. Εξαρτάται από την ιστορική ανάγνωση των βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών δεδομένων που μας έθεσε η πανδημία, (Θ. Δρίτσας, 2021).
Τα κείμενα και τα εικαστικά αυτού του βιβλίου εστιάζουν στον άνθρωπο μέσα από την καταιγίδα της πανδημίας και όχι στις επιστημονικές διαμάχες και τα διλήμματα που αφορούν στη διαχείριση της νόσου από τους ειδικούς. Αφορούν δηλ. τον ψυχισμό του.
«Όταν δεν μπορείς να ζωγραφίσεις, εμπόδια στην ψυχική δημιουργικότητα».*
«Τέρατα μέσα κι έξω»
Ίσως η ματαίωση που νιώθουμε απέναντι σε μία καθιερωμένη εξουσία, σήμερα περισσότερο από ποτέ μας προκαλεί μια αρχέγονη επιθετικότητα που μας απαλλάσσει από την ενοχή μας ως ''κακούς'' ‘λέει η Μ. Μίλνερ στο βιβλίο της «Όταν δεν μπορείς να ζωγραφίσεις, εμπόδια στην ψυχική δημιουργικότητα».*
Υπάρχουν αρκετές ζωγραφιές που καταδεικνύουν μια σχέση θυμού και πολέμου απέναντι σε ισχυρές εξουσίες, καθώς είχαν τη δύναμη να επιβάλλουν την προσωπικής δύναμης που αισθάνεται ένα παιδί, όταν του επιτραπεί η ελευθερία της έκφρασης. Η εν λόγω ματαίωση είναι ο φακός της διαστρέβλωσης όπου η εξουσία παίρνει το μονοδιάστατο ρόλο του απόλυτου κακού ως ένα πολυδιάστατο μηχανισμό ελέγχου των συναισθημάτων;
«O παπαγάλος», το συμβολικό Εγώ, φοβάται, πιθανά, την απώλεια της ελευθερίας του, απέναντι στη γκρίζα κυρία, η οποία τον οικτίρει που θαλασσοπνίγεται σε μια καταιγίδα που η ίδια ελέγχει….
Άρα, ο παπαγάλος συμβολίζει τη γενεσιουργό δύναμη του Εγώ, ενώ η γκρίζα κυρία συμβολίζει τη δύναμη της επιβολής.
Μήπως αυτό που λείπει από την παιδαγωγική διαδικασία του παιδιού, είναι και αυτό που φοβάται ως απώλεια ο παπαγάλος; μπορεί να είναι η αδυναμία στην ανάληψη ευθύνης στη διαφοροποίηση του εαυτού από τους γονείς του, να προέρχεται από τη στρεβλή, παιδική, οπτική γωνία που εσωτερικεύει την εξουσία (ως δύναμη επιβολής) ως μια παντοδύναμη θεότητα.
Μήπως ο παπαγάλος φοβάται την απώλεια της πίστης στη καλοσύνη από όπου κι αν προέρχεται;
Ζωγραφιές που δείχνουν το θυμό, απελπισία, ανημπόρια, το «απόκομμα», το «κόκκινο λαμπάκι» που ανάβει με ένα ανατρίχιασμα….(ζωγραφιά της Μιλνερ).
Φαίνεται αυτές οι ζωγραφιές να επιβεβαιώνουν τους φόβους του παπαγάλου. Αλλά... Όταν ο καθρέφτης/απάτη σπάσει θα υπάρξει οργή και απογοήτευση, έτσι έρχεται και η λύτρωση του σπασίματος των δεσμών του, μας τονίζει η Μ. Μιλνερ.
Εν τέλει, μάλλον, ο πολυδιάστατος μηχανισμός ελέγχου κρύβει πολλά λυσσασμένα τέρατα που περιμένουν να ανακαλυφθούν σε διάφορα επίπεδα και βάθη…..
Στις μέρες μας, αυτά έχουν αναδυθεί στην επιφάνεια της μανιασμένης θάλασσας της απελπισίας.
*Σημειώσεις από το βιβλίο της Μαριον Μιλνερ κεφάλαιο ΑΥΤΑΠΑΤΗ ΚΑΙ ΜΙΣΟΣ
ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Ο Θανάσης Δρίτσας Εργάζεται στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο ως Καρδιολόγος από το 1995 και είναι Αναπληρωτής Διευθυντής στο Τμήμα Αναιμάκτων Διαγνωστικών Τεχνικών του Καρδιολογικού τομέα.
Eίναι ενεργό μέλος του European Association of Cardiovascular Prevention and Rehabilitation της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας και επίτιμο μέλος του Ελληνικού Συλλόγου Πτυχιούχων Επαγγελματιών Μουσικοθεραπευτών.
Έχει ιδρύσει και διετέλεσε πρόεδρος της Ομάδας Εργασίας Ποιότητας Ζωής & Ψυχοκοινωνικής Καρδιολογίας της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας.
Παραγωγός της εκπομπής Μαγικός Αυλός του Τρίτου Προγράμματος της ΕΡΑ (1999-2001).
Η μουσική του χρησιμοποιήθηκε από την χορογραφική ομάδα διεθνούς φήμης Gelabert-Azzopardi Companya de Danca στο Edinburgh International Art Festival 2004, Arthur’s Feet σε μία πρωτοποριακή παράσταση την οποία παρουσίασαν ως χορευτές άτομα με αναπηρίες.
Το 2013 τιμήθηκε για την προσφορά του στον τομέα της μουσικής στην ιατρική με το Διεθνές Βραβείο Fontane Di Roma. Στο σημαντικό συνέδριο EUROPREVENT 2014 της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (ESC) βραβεύτηκε η επιστημονική του εργασία με θέμα: Η εφαρμογή της μουσικής για την αντιμετώπιση του πόνου και του άγχους κατά τη διάρκεια ηλεκτροφυσιολογικών επεμβάσεων.
Επίσης είναι συγγραφέας των βιβλίων: Η Μουσική ως Φάρμακο (ΙΝFO HEALTH 2003), Κωδικός Μπλε-ιστορίες στα όρια ζωής και θανάτου (εκδ. Μπαρτζουλιάνος 2008), Το όνειρο της Αθηνούλας-παραμυθένιες ιστορίες για μικρά και μεγάλα παιδιά (εκδ. Μπαρτζουλιάνος 2009), Η ασθένεια της Υγείας (εκδ. Παπαζήση 2010), Δύο Ποιητικοί Μονόλογοι (Μπαρτζουλιάνος 2017) και Το διακόνημα και το χειροτέχνημα (Παπαζήσης 2017).